Start Up in Thailand

01 / EVIDENCE

เข้าใจคำว่ารอดก่อนถามว่าทำไมไม่รอด

ธุรกิจใหม่กับสตาร์ทอัพมีส่วนทับซ้อนกัน แต่สตาร์ทอัพมักมุ่งค้นหารูปแบบธุรกิจที่ทำซ้ำและขยายได้ บางรายยังอยู่ระหว่างค้นหาตลาด ขณะที่บางรายต้องพัฒนาเทคโนโลยีอีกหลายปี การประเมินจึงควรแยกการอยู่รอดของกิจการ กำไร การเติบโต และประโยชน์ต่อชุมชนออกจากกัน การได้รับทุนหรือชนะการแข่งขันเป็นเพียงเหตุการณ์หนึ่งในเส้นทางนี้ [2]

งานของ Cantamessa และคณะ ศึกษารายงานหลังปิดกิจการ 214 กรณี พบว่าการขาดแนวทางพัฒนาธุรกิจอย่างเป็นระบบเป็นประเด็นสำคัญ ส่วนงานปี 2025 ของ Bethlendi และคณะ ใน ICT startup ที่ล้มเหลว 40 แห่งในฮังการี ชี้บทบาทของความสามารถในการปรับตัวและช่วงชีวิตกิจการ ข้อมูลทั้งสองชุดช่วยให้มองเห็นรูปแบบปัญหา แต่ใช้คำนวณอัตราล้มเหลวของสตาร์ทอัพไทยทั้งหมดไม่ได้ [1][2]

หลักฐานความสำเร็จชี้ให้มองคนและการตัดสินใจ

งานทบทวนวรรณกรรมปี 2024 เน้นการตัดสินใจเรื่องทีมหลัก นิยามผลิตภัณฑ์ การเลือกตลาด และพันธมิตร ขณะที่การวิเคราะห์อภิมาน 31 งานของ Song และคณะ พบความสัมพันธ์ระหว่างผลการดำเนินงานกับหลายปัจจัย รวมถึงประสบการณ์ด้านตลาดและอุตสาหกรรม ทรัพยากรการเงิน และทีมผู้ก่อตั้ง จึงควรพัฒนาความพร้อมหลายด้านไปด้วยกัน ไม่ตีความว่าการเพิ่มจำนวนคนหรือเงินจะทำให้สำเร็จเสมอ [3][5]

Camuffo และคณะ ทดลองสุ่ม 4 ชุด รวม 759 กิจการ พบว่าการฝึกคิดแบบตั้งสมมติฐานและทดสอบส่งผลต่อการยุติไอเดียและรูปแบบการปรับทิศทางของทีม ข้อเรียนรู้ที่ผมนำมาใช้คือ เราควรฝึกตัดสินใจจากหลักฐาน และยอมจบการทดลองที่ไม่มีเหตุผลพอจะลงทุนต่อ ผลวิจัยนี้ไม่ได้รับประกันการอยู่รอดของทุกกิจการ [4]

การสนับสนุนต้องมีสิ่งที่เกิดหลังจบกิจกรรม

งานประเมิน Start-Up Chile พบผลดีเมื่อบริการพื้นฐานด้านทุนและพื้นที่ทำงานมาพร้อมการเรียนรู้ผู้ประกอบการ ส่วนงานของ Qin ปี 2025 พบว่าประโยชน์จาก accelerator ขึ้นกับบริบทสถาบันของระบบนิเวศด้วย บทเรียนสำหรับรังสิตจึงเป็นการออกแบบพี่เลี้ยง ลูกค้าทดลอง ทรัพยากร และการติดตามให้ทำงานเชื่อมกัน ไม่สรุปว่ากิจกรรมหรือบริการแบบเดียวจะได้ผลเหมือนกันทุกแห่ง [7][8]

02 / SEVEN CHECKPOINTS

7 ก้าวที่พลาดและหลักฐานก่อนเดินต่อ

04 / SILICON VALLEY RANGSIT

สู่ Silicon Valley Rangsit Model

ในฐานะคนรังสิต ผมอยากให้การเริ่มธุรกิจมีพื้นที่ให้ฝึกจริงและมีคนช่วยถามคำถามที่จำเป็น จึงเสนอ Silicon Valley Rangsit Model เป็นแนวทางทดลองเชื่อมคน โจทย์ และทรัพยากร โดยยังต้องเก็บข้อมูลจากการใช้งานจริงเพื่อประเมินผล โมเดลนี้ยังไม่ใช่โมเดลเชิงเหตุและผลที่ผ่านการทดสอบแล้ว

เสนอให้มหาวิทยาลัยและนักศึกษาช่วยพัฒนาความรู้และต้นแบบ ผู้ประกอบการเปิดโจทย์และพื้นที่ทดลอง ชุมชนกับลูกค้าช่วยสะท้อนผล พี่เลี้ยงและเครือข่ายช่วยเชื่อมประสบการณ์ ส่วนผู้สนับสนุนช่วยเติมทรัพยากรตามความพร้อมของงาน การระบุบทบาทเหล่านี้เป็นการเปิดพื้นที่ความร่วมมือ ไม่ใช่การยืนยันว่าหน่วยงานใดตกลงเข้าร่วมแล้ว

แผนภาพแสดงบทบาทและลำดับการทำงานที่เสนอ ลูกศรไม่ใช่เส้นทางสถิติที่ยืนยันแล้ว

FranchiseX Community สามารถใช้ Connect • Learn • Grow • Sustain เป็นแกนทำงาน ตั้งแต่เชื่อมคนให้พบโจทย์ เรียนรู้จากการทดลอง พัฒนาการทำซ้ำ จนถึงการติดตามและส่งต่อความรู้ แนวคิดนี้สอดคล้องกับรายงาน OECD ที่ให้ความสำคัญกับการเชื่อมมหาวิทยาลัย อุตสาหกรรม โครงสร้างพื้นฐาน และการประเมินระบบสนับสนุนในบริบทไทย [9]

การหาทุนควรแยกทุนกิจกรรมเรียนรู้และงานเพื่อชุมชน ออกจากทุนที่ใช้ต่อยอดกิจการ โดยกำหนดวัตถุประสงค์ ผู้รับผิดชอบ และผลที่ต้องรายงานให้ชัดเจน เพื่อให้ผู้สนับสนุนติดตามได้ว่าทรัพยากรของตนช่วยงานส่วนใด

เปิดแผนภาพโมเดลฉบับเต็ม

05 / PILOT & FOLLOW-UP

เริ่มทดลอง 90 วันและติดตามต่อ

แผนต่อไปนี้เป็นกรอบนำร่องที่เสนอสำหรับการเรียนรู้ ไม่ใช่ระยะเวลาที่งานวิจัยกำหนดให้ทุกกิจการต้องสำเร็จ ทีมเทคโนโลยีที่ใช้เวลาพัฒนายาวควรใช้หลักฐานความก้าวหน้าที่เหมาะสมกับงาน แทนการบังคับให้มีรายได้ภายใน 90 วัน

วัดสิ่งที่เกิดขึ้นหลังจบกิจกรรม

เสนอให้ติดตามทุกทีมในรุ่นเดียวกันที่ 3, 6 และ 12 เดือน โดยแยกผลการเรียนรู้ เช่น คุณภาพหลักฐานและการตัดสินใจ ออกจากผลธุรกิจ เช่น การใช้ซ้ำ เงินสด และสถานะกิจการ พร้อมติดตามประโยชน์ต่อชุมชนและผู้ดูแลงานต่อ การหยุดไอเดียที่ไม่เหมาะอาจเป็นผลการเรียนรู้ที่มีคุณค่า แต่ไม่ควรถูกนับเป็นกิจการที่อยู่รอด

เมื่อรายงานอัตรารอด ต้องกำหนดนิยาม วันเริ่มนับ และจำนวนทีมตั้งต้น เก็บสถานะทีมที่ปิด หยุดชั่วคราว หรือยังติดต่อไม่ได้ไว้ด้วย และไม่อ้างว่าโครงการทำให้สำเร็จจากข้อมูลหลังอบรมเพียงอย่างเดียว หากทำได้ ควรเทียบกับกลุ่มที่มีคุณสมบัติใกล้กันและยังไม่ได้รับการสนับสนุน

อนาคตใหม่เริ่มจากงานที่มีคนทำต่อ

ผมอยากเห็น Silicon Valley Rangsit เริ่มจากทีมที่กล้าฟังลูกค้า กล้าทดลอง และกล้าทบทวนสิ่งที่ทำ พร้อมเครือข่ายที่ช่วยกันส่งต่องาน ความฝันที่จะสร้างคนเก่งและกิจการใหม่จะค่อยๆ มีน้ำหนักขึ้น เมื่อเราบอกได้ว่าเรียนรู้อะไร เปลี่ยนการตัดสินใจอย่างไร และใครได้รับประโยชน์จริง

ยิ่งให้ ยิ่งได้ • ยิ่งทำ ยิ่งชอบConnect • Learn • Grow • Sustain

06 / RESEARCH LIBRARY

งานวิจัยและแหล่งอ้างอิง

งานวิจัย 8 งานและรายงาน OECD 1 ฉบับ พร้อมข้อค้นพบและขอบเขตของหลักฐาน

1. Cantamessa, M., Gatteschi, V., Perboli, G., & Rosano, M. (2018). Startups’ Roads to Failure. Sustainability, 10(7), 2346. เผยแพร่ 6 กรกฎาคม 2018.

   หลักฐาน: วิเคราะห์รายงานหลังปิดกิจการ 214 กรณีด้วยกรอบ SHELL พบปัญหาการพัฒนาธุรกิจอย่างเป็นระบบเป็นประเด็นสำคัญในเรื่องเล่าความล้มเหลว

   ขอบเขต: เป็นข้อมูลย้อนหลังจากกิจการที่ล้มเหลวและมีรายงานให้ศึกษา ไม่ได้ประมาณอัตราล้มเหลวของสตาร์ทอัพทั้งหมดหรือของประเทศไทย

   เปิดแหล่งต้นทาง ↗ 10.3390/su10072346

2. Bethlendi, A., Hegedűs, S., & Szőcs, Á. (2025). What could we learn from startup failures? Journal of Innovation and Entrepreneurship, 14, 35. เผยแพร่ 28 มีนาคม 2025.

   หลักฐาน: ศึกษา ICT startup ที่เข้าสู่การชำระบัญชีโดยสมัครใจ 40 แห่งในฮังการี โดยใช้แบบสอบถามและการวิเคราะห์องค์ประกอบกับการจัดกลุ่ม พบประเด็นความสามารถในการปรับตัวและความแตกต่างตามช่วงชีวิตกิจการ

   ขอบเขต: กลุ่มตัวอย่างขนาดเล็กและเป็นกิจการที่ล้มเหลวทั้งหมด จึงไม่ใช่การทดลองเชิงเหตุและผลหรือหลักฐานแทนบริบทไทยโดยตรง

   เปิดแหล่งต้นทาง ↗ 10.1186/s13731-025-00493-w

3. González M, M. A., Terzidis, O., Lütz, P., & Heblich, B. (2024). Critical decisions at the early stage of start-ups: a systematic literature review. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 13, 83. เผยแพร่ 12 พฤศจิกายน 2024.

   หลักฐาน: ทบทวนวรรณกรรมและจัดการตัดสินใจเป็น 9 ด้าน โดยเน้นทีมหลัก นิยามผลิตภัณฑ์ การเลือกตลาด และพันธมิตร บทคัดย่อรายงานงานศึกษา 56 ชิ้น

   ขอบเขต: การจัดอันดับอิงความถี่ของงานที่ศึกษา ไม่ใช่ขนาดผลเชิงเหตุและผล และบางช่วงของเนื้อหาระบุจำนวนรวม 57 ชิ้นต่างจากบทคัดย่อ

   เปิดแหล่งต้นทาง ↗ 10.1186/s13731-024-00438-9

4. Camuffo, A., Gambardella, A., Messinese, D., Novelli, E., Paolucci, E., & Spina, C. (2024). A scientific approach to entrepreneurial decision-making: Large-scale replication and extension. Strategic Management Journal, 45(6), 1209–1237. เผยแพร่ออนไลน์ 25 มีนาคม 2024.

   หลักฐาน: การทดลองสุ่ม 4 ชุด รวม 759 กิจการ พบผลต่อการยุติไอเดียและรูปแบบการปรับทิศทางของธุรกิจ สนับสนุนการสอนให้ตั้งสมมติฐานและทดสอบอย่างเป็นระบบ

   ขอบเขต: ผลดังกล่าวเป็นเรื่องการตัดสินใจและการค้นหาแนวคิด ไม่ใช่อัตรารอดที่รับประกัน และไม่ควรแปลว่าการหยุดทุกไอเดียคือผลสำเร็จ

   เปิดแหล่งต้นทาง ↗ 10.1002/smj.3580

5. Song, M., Podoynitsyna, K., van der Bij, H., & Halman, J. I. M. (2008). Success Factors in New Ventures: A Meta-analysis. Journal of Product Innovation Management, 25(1), 7–27.

   หลักฐาน: วิเคราะห์อภิมาน 31 งานเกี่ยวกับกิจการเทคโนโลยีใหม่ พบความสัมพันธ์ของผลการดำเนินงานกับหลายปัจจัย รวมถึงประสบการณ์ด้านตลาดและอุตสาหกรรม ทรัพยากรการเงิน และทีมผู้ก่อตั้ง

   ขอบเขต: เป็นหลักฐานเชิงความสัมพันธ์จากงานเก่าและหลายบริบท ไม่ได้แปลว่าเพิ่มจำนวนคนหรือเงินเพียงอย่างเดียวแล้วผลจะดีขึ้นเสมอ

   เปิดแหล่งต้นทาง ↗ 10.1111/j.1540-5885.2007.00280.x

6. McKenzie, D., & Woodruff, C. (2017). Business Practices in Small Firms in Developing Countries. Management Science, 63(9), 2967–2981.

   หลักฐาน: ศึกษากิจการขนาดเล็กในหลายประเทศ ครอบคลุมการตลาด การซื้อและสต็อก การบันทึกข้อมูล และการวางแผนการเงิน ข้อมูลติดตามจาก 3 ประเทศเชื่อมการปฏิบัติที่ดีกว่ากับการอยู่รอดและยอดขายที่เติบโตเร็วกว่า

   ขอบเขต: กลุ่มศึกษาเป็นธุรกิจขนาดเล็ก ไม่ใช่สตาร์ทอัพเติบโตสูงทั้งหมด และความสัมพันธ์นี้ไม่ใช่หลักฐานว่าการอบรมรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งทำให้รอดแน่นอน

   เปิดแหล่งต้นทาง ↗ 10.1287/mnsc.2016.2492

7. Gonzalez-Uribe, J., & Leatherbee, M. (2018). The Effects of Business Accelerators on Venture Performance: Evidence from Start-Up Chile. The Review of Financial Studies, 31(4), 1566–1603. เผยแพร่ออนไลน์ 5 กันยายน 2017.

   หลักฐาน: ใช้ regression discontinuity ศึกษา Start-Up Chile พบผลดีเมื่อบริการพื้นฐานด้านทุนและพื้นที่ทำงานมาพร้อมการเรียนรู้ผู้ประกอบการ ส่วนบริการพื้นฐานเพียงอย่างเดียวไม่พบหลักฐานผลในบริบทนี้

   ขอบเขต: ผลใกล้เกณฑ์คัดเลือกและในโครงการเฉพาะ ไม่ควรเหมารวมว่าทุนหรือพื้นที่ไม่มีประโยชน์ในทุกโครงการ

   เปิดแหล่งต้นทาง ↗ 10.1093/rfs/hhx103

8. Qin, F. (2025). Oasis in the desert or icing on the cake? The impact of entrepreneurship accelerators across ecosystems. Journal of International Business Studies, 56, 659–676. เผยแพร่ 1 กรกฎาคม 2025.

   หลักฐาน: ข้อมูลตั้งต้น 7,056 กิจการ จาก 289 โครงการใน 132 เขตเศรษฐกิจ ใช้การจับคู่และแบบจำลองหลายระดับ กลุ่มจับคู่มี 3,468 กิจการ พบว่าประโยชน์ด้านการเติบโตของ accelerator ขึ้นกับคุณภาพสถาบันในระบบนิเวศ

   ขอบเขต: เป็นข้อมูลเชิงสังเกต แม้ลดความต่างที่สังเกตได้ด้วยการจับคู่ ก็ยังไม่ใช่การทดลองสุ่ม และผลไม่ได้วัดการอยู่รอดระยะยาวโดยตรง

   เปิดแหล่งต้นทาง ↗ 10.1057/s41267-025-00780-4

9. OECD. (2025). Start-up Asia: Chasing the Innovation Frontier. Chapter: Promoting start-ups in Thailand. Development Centre Studies, OECD Publishing. เผยแพร่ 21 พฤษภาคม 2025.

   หลักฐาน: รายงานบริบทไทยกล่าวถึงการเชื่อมมหาวิทยาลัย งานวิจัย อุตสาหกรรม โครงสร้างพื้นฐาน และทรัพยากร พร้อมเสนอให้ประเมินผลและประสานงานระบบสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง

   ขอบเขต: เป็นรายงานนโยบายและใช้ข้อมูลหลายช่วงเวลา ไม่ใช่การทดลองของ Silicon Valley Rangsit และไม่ได้ยืนยันว่าหน่วยงานใดเข้าร่วมข้อเสนอในบทความนี้

   เปิดแหล่งต้นทาง ↗ 10.1787/a9b71040-en